Archiwum kategorii: Superweniencja

Użycia terminu superweniencja

Użycia terminu superweniencja Termin supervenire użył G.W. Leibniz w tekście na temat relacji – relacje superweniują na wewnętrznych własnościach swoich członów. Pojęciem superwniencji posługiwali się na początku zeszłego stulecia brytyjscy moraliści, gdy twierdzili, że własności moralne, szczególnie słuszność lub niesłuszność działania, superweniują na własnościach pozamoralnych. Terminem superweniencja posługiwali się też brytyjscy teoretycy emergencji (G.H. Lewes, S. Alexander, C. Lloyd-Morgan, C.D. Broad). Lloyd-Morgan terminu superwenientny używał jako stylistycznego wariantu terminu emergentny. Brytyjscy emergentyści jako pierwsi nadali terminowi superwneniencji pojęcie relacji. Twierdzili, że jakości superwenientne lub emergentne pojawiają się wtedy, gdy na bardziej podstawowym poziomie zachodzą odpowiednie warunki i jakości te nie są redukowalne lub redukcyjnie wyjaśnialne w terminach ich warunków bazowych. Uznaje się, że termin superweniencja do współczesnych dyskusji filozoficznych wprowadził R.M. Hare, używając go w The Language of Morals (1952).

Superweniencja i nieredukowalność

Relacją, która zapewnia nieredukowalność jest relacja superweniencji globalnej, odróżniana od superweniencji lokalnej. Superweniencja lokalna obowiązuje dla indywiduów – indywidua identyczne pod względem własności subwenientnych będą identyczne również pod względem własności superwenientnych. Superweniecja globalna zachodzi, gdy światy nieodróżnialne pod względem własności subwenientnych, są nieodróznialne pod względem własności superwenientnych i światy zgodne pod względem prawd zakładających własności subwenientne są zgodne pod względem prawd zakładających własności superwenientne – obowiązuje dla całych światów, wziętych globalnie jako porównywane jednostki. Połączenie globalnej superweniencji ze słabą kowariancją mogłoby dać relację superweniencji, która nie pociąga za sobą redukcji, jednak superweniencja globalna nie implikuje słabej kowariancji i może zachodzić tam, gdzie nie zachodzi słaba kowariancja. A supereniecja globalna bez słabej kowariancji dopuszcza istnienie w świecie aktualnym duplikatów fizycznych całkowicie odmiennych pod względem mentalnym.

Wykorzystanie superweniencji przez filozofów

Superweniencja nie jest pojęciem doprecyzowanym i zależnie od tego, jak zostanie zdefiniowana może służyć jako użyteczne narzędzie formułowania i oceniania doktryn filozoficznych. Istnieją w literaturze popularne slogany wyrażające ideę superweniencji. Najpopularniejsze to hasło W.v.O. Quine’a: „Żadnej różnicy, bez różnicy fizycznej” i ogólniejsze sformułowanie D. Lewisa: Zadnej różnicy jednego rodzaju, bez różnicy innego rodzaju”. Superweniencja rozumiana tak, jak u Davidsona szybko się przyjęła i zdobyła dużą popularność, bo obiecała dostarczyć określenie relacji, w jakiej pozostają do siebie sfera mentalna i fizyczna. Była atrakcyjna z fizykalistycznego punktu widzenia, bo asymetryczna zależność własności mentalnych od własności fizycznych jest wyraźnie implikowana. Pozostawiała jednak wiele pytań bez odpowiedzi – dlaczego w ogóle własności mentalne superweniują na własnościach fizycznych? I dlaczego specyficzne własności mentalne, takie jak na przykład ból, superweniują na właśnie tych własnościach bazowych?

Superweniencja i kowariancja

Superweniencja i kowariancja Nawet wyjściowe dla idei superweniencji sformułowanie kowariancji może mieć dwie wersje – słabą i mocną. Kowariancja słaba jest relacją, która wiąże własności superwenientne i subwenientne wyłącznie w obrębie danego świata. Kowariancja mocna zaś obowiązuje poprzez światy możliwe. Kowariancja mocna może podlegać dalszej specyfikacji ze względu na rodzaj konieczności, która wyznacza zakres jej obowiązywania.W odniesieniu do problemu psychofizycznego: w wypadku kowariancji słabej w obrębie danego świata duplikaty fizyczne są duplikatami psychologicznymi, nie wyklucza to istnienia światów możliwych identycznych ze światem aktualnym identycznych pod względem fizycznym , a odmiennych pod względem psychologicznym, np. pozbawionych własności mentalnych lub posiadający własności mentalne na jednym poziomie. Dla kowariancji mocnej: duplikaty fizyczne we wszystkich światach możliwych są duplikatami psychologicznymi, nie mogą istnieć dwie identycznie pod względem fizyczne istoty, które różnią się własnościami mentalnymi. Mówiąc o superweniencji, D. Davidson miał na myśli słabą kowariancję.

  • Kategorie

  • Portal

    Etyka to patrzenie (relatywistyczne) na pojęcie dobra lub zła polega na przyjęciu, że coś nie jest całościowo dobre lub złe. Może być dobre dla kogoś lub dobre dla czegoś. Już nawet nie chodzi tu o niezgodność sądów w kwestiach moralnych przez różnych ludzi. Ta teoria powszechnie dotyczy, bezpośrednio dobra i zła. Jednak jakbyśmy nie postrzegali etyki będzie ona dla nas zagadką. Każdy z nas bawił się kiedyś w boga osądzając co jest dobre a co złe. Jest to kluczem do stanowienia moralności. pośrednictwo nieruchomości warszawa

  • Archiwum

  • Molarność jak wszystkie zjawiska społeczne się zmienia. Według jednak teorii relatywistycznej, nic nie może być złe albo dobre samo w sobie, ale musi być oceniana pod kontem swojego funkcjonowania. W ten sposób powstrzymuje to od ocen nadających wartości obcych praktyk z własnego punktu widzenia. Odrzuca więc ocenie obcej kultury, przez własne wartości. Dlatego można mówić o obiektywizmie w patrzeniu na swoją i obcą kulturę i kwestionowanie w niej etyki.